14, آوریل, 2012

دهه‌ی شصتی‌ها در کوله‌پشتی‌شان سوال‌های بزرگ دارند نه جواب‌های بزرگ

Category: حواشی دانشگاه,سفرنامه,مطالعات اجتماعی و فرهنگی – Author: سيدمرتضي هاشمي مدني

تأملی در تجربه‌ی زيست آكادميك در غرب

متن زیر گفتگوی سایت «باشگاه اندیشه» با سید مرتضی هاشمی مدنی است با موضوع “تجربه ی زیست آکادمیک در ایران و غرب”. این مصاحبه در تاریخ 12 اسفند 1390 منتشر شد.

با توجه به اينكه شما تا مقطع كارشناسي ارشد در ايران تحصيل كرده بوديد، و لذا به يك معنا غرق در فضاي آكادمي ايراني بوديد، اولين مواجهه شما با حضور در دانشگاه واريك و تجربه آكادمي غربي چه احساساتي را در شما برانگيخت؟ مقداري از تجربه شخصي تان در اين زمينه بگوييد.

ابتدا باید تحذیر بدهم که آنچه من می‌گویم همانطور که در عنوان بحث هم آمده تجربه‌ی زیسته‌ی “من” است نه چیزی بیش از این. این یک تجربه‌ی واحد و منحصر به یک نفر است. بدیهی است که صرف تحصیل در یک دانشگاه غربی به معنای آشنایی با همه‌ی جوانب دانشگاه غربی نیست.

اما در مورد برخورد ابتدایی‌ام با دانشگاه واریک باید بگویم که در هر حال، ما فرزندان سرزمین محدودیت هستیم. وقتی که وارد فضای آکادمیک اینجا شدم تا چند ماه در درک محدوده‌ی انتخابم گیج بودم. نمی‌دانستم که الان اگر فلان موضوع را برای تحقیق انتخاب کنم در گروه مورد پذیرش قرار خواهد گرفت یا نه. نمی‌دانستم که گروه و استاد راهنما و عرف دپارتمان تا چه میزان دانشجو را محدود خواهند کرد. این حس ابتدایی‌ام بود: مجموعه‌ای از ابهام و گیجی از چگونگی نظم امور در اینجا و اضطراب خفیف از آنچه که رخ خواهد داد.

اما بعد از مدتی با دیدن میزان آزادی در انتخاب موضوع تحقیق، انتخاب روش تحقیق و منابع و حوزه‌ها و سایر امور شگفت‌‎زده شدم. گویی همه دست به دست هم داده‌‌اند که کاری را بکنی که عمیقاً مایل هستی. این آزادی به نظر من برای یک محقق خیلی ضروری است.

خب، پس مرزهای جدیدی از آزادی برایتان ترسیم شد. این مرزها کجا بود؟ یعنی بالاخره دپارتمان کنترلی روی کار دانشجویان اعمال می‌کند؟

بله، به عنوان یک سازمان، دپارتمان هم طبعاً روی شما کنترل دارد. مهم‌ترین ابزار این کنترل هم در دو مقطع است. یکی تصویب طرح‌نامه‌ی تحقیق (که اینجا “Up-grade Document” می‌نامندش) پس از طی شدنِ سال اول. یکی هم داوری نهایی روی رساله‌ی نوشته شده که هر دو هم بسیار جدی است.

شما تمام سال اول را به مطالعه‌ی زمینه‌ای در مورد تحقیق‌تان سپری خواهید کرد و یک طرح‌نامه‌ی حدود پنج هزار کلمه‌ای باید بنویسید. بعد در پایان سال، می‌بایست در یک مصاحبه از این طرح دفاع کنید و اگر این مصاحبه موفقیت آمیز نباشد یک مدرک معادل کارشناسی ارشد می‌گیرید و تمام.

یک نکته را هم بگویم که در دپارتمان‌ ما استادی بود که جامعه‌شناس معروفی است با عنوان پیتر واگنر (صاحب کتاب مشهور “جامعه‌شناسی مدرنیته”) این فرد که استاد برجسته‌ای بود در اعتراض به تصویب این قوانینِ مربوط به کنترل طرح‌واره‌ی دانشجو استعفا داد و رفت به یک دانشگاه دیگر- فکر می‌کنم این در اواخر دهه‌ی نود بود. واگنر معتقد بود همین میزان نظارتِ حداقلی بر دانشجو هم روح‎‌کُش و ضد تحقیق است. (ادامه…)