26, دسامبر, 2007

آغاز

Category: یادداشت های شخصی – Author: سيدمرتضي هاشمي مدني

کلمه
تو را –به خیال خود- محبوس کرده اند .اما تو آن نیستی که آرام بمانی در خطوط صفحه .می دانم ،تو بی زمان و سرمدی خواهی ماند.هرچند در میان صفحات تقویم ،یک روز را به تو اختصاص دهند.یک روز برای کلمه .

25, دسامبر, 2007

سایت کلمه

Category: یادداشت های شخصی – Author: سيدمرتضي هاشمي مدني

سایت “کلمه” فعلاً سه صفحه دارد.یکی همینجا که خانۀ وبلاگم است و یادداشت های روزانه را در آن قرار می دهم.دوم ،صفحۀ دربارۀ کلمه است که صاحب اسمی سایت را–که صاحب اصلیش شما هستید-معرفی می کند.از همه مهم تر سومین مورد است.اساساً به این دلیل “کلمه ” را از وبلاگ به صورت وب سایت درآوردم تا امکاناتی به آن اضافه شود.از جمله اینکه بتوانم خلاصه هایی از کتب در دسترسم را روی نت قرار دهم. این خودش به آن دلیل بود که نقشی- در حد وسعم- در پربار کردن محتوای فارسی و اندیشه ای وب داشته باشم.بعدها –اگر عمری بود- بخش های دیگری را به سایت اضافه می کنم.از همۀ دوستانم ،که این صفحه را می خوانند ، می خواهم اگر خلاصۀ کتاب خوبی، دارند و می خواهند در این سایت با دیگران به اشتراک بگذارند با من تماس بگیرند یا بگویند با آنها تماس بگیرم یا کسی را واسط کنند تا با هم تماس داشته باشیم یا از اساس بی خیال شوند!

چون از دوستانم خواسته بودم به وبلاگ قبلی من لینک ندهند ،الان حرفم را پس می گیرم! هر کس خواست می تواند به این سایت لینک بدهد.
در نهایت باید بگویم که این سایت طراحی حمید جلیلی از دوستان هم کلاسی ام است و واقعاً سنگ تمام گذاشت. دستش درد نکند.این همان شمۀ دیگر هنر نمائی ایشان بود که گفتم بعداً رو می کنم.الان همان بعداً است!

10, دسامبر, 2007

روزی برای مطالعات فرهنگی

Category: مطالعات اجتماعی و فرهنگی – Author: سيدمرتضي هاشمي مدني

یکشنبه 18 /9/86 نشست “چالش های مطالعات فرهنگی در ایران” توسط دپارتمان مطالعات فرهنگی دانشکده مان برگزار شد.برنامه ،از ساعت 10 صبح الی 6 بعد ازظهر ادامه داشت. اساتید خوب ما در دانشکده و از خارج دانشکده نظرات متفاوتی را مطرح کردند.من از سخنان اساتید ی مانند محمود شهابی ، سعید ذکائی ،محمد رضایی ،حسین پاینده و البته نعمت الله فاضلی استفاده زیادی بردم.
اما در اینجا می خواهم به سخنرانی دکتر فاضلی در پانل سوم بپردازم. در واقع نقدی به صحبت های ایشان داشتم که نوشتم و تقدیمشان کردم. گرچه در همایش فرصت نشد که این مطلب مطرح شود اما در اینجا به طور مبسوط تری آن را می آورم.
ایشان اشاره کردند ،”محققان ،مطالعات فرهنگی را رشته ای تجددی می دانند ،که به توسعۀ ارزشهای دموکراتیک می پردازد.” این رشته در غرب مدرن در شرایط خاصی شکل گرفته.حال که رشته ای را از بستر مدرن و یا پست مدرن خود جدا کرده و وارد یک قلمرو دیگر می کنیم -که در بهترین حالت در شرایط “گذار” است – این کارکردی عکس می یابد. برخی گفتمان ها در مطالعات فرهنگی هستند که “عقلانیت مدرن” ،”تجربه گرایی”و مانند این را زیر سوال می برند. حال ما با دامن زدن به آن گفتمان ها در ایران در واقع با آتش بازی می کنیم. یعنی عقلانیت و مدرنیتۀ شکل نگرفته را به زیر سوال می بریم.”من تردید دارم که این وضع برای جوامع غیر غربی که هنوز “رنسانس خود” را طی نکرده اند ،مفید باشد.” ما در نیمۀ راه تجدد هستیم و این گفتمان های مطالعات فرهنگی به ما می گویند برگردیم چون راه را اشتباه آمده ایم.”گاه شک می کنم آیا این به نفع اقتدارگرایان نیست؟” و در نهایت اینکه ،چالش ما در ایران فهم کژتابانه از مطالعات فرهنگی است.”این حرف ها در ایران نه تنها انتقادی نیست که اصولاً محافظه کارانه است.”
در ابتدا می خواهم بگویم که چه پیش فرض هایی در زیر این سخنان وجود دارد. در اینجا قصد نقد ندارم ،بلکه هدفم ایضاح است.
الف ) اول اینکه در زیر این سخنان “تصوری تک خطی از تاریخ” پنهان است.اینگونه که تاریخ سه مرحله دارد :سنت
دوران گذارتجدد .تمام کشورها از این مسیر می گذرند. اصطلاحاتی چون “دوران گذار” ،”رنسانس خودمان” و از این قسم به این امر دلالت دارند.
ب) دیگر نگاه “اراده گرایانه” به تاریخ است. گویی که ما مسلط بر تاریخیم و می توانیم جهت درست و غلط آن را تشخیص داده و آن را به راه درست هدایت کنیم. می توانیم جلوی ورود بعضی عناصر فرهنگی را به فرهنگی دیگر بگیریم و در عوض عناصر خاصی را پرورش دهیم.
تصور من این است که پیش فرض اول که بسیار هم شایع است با هضم فرهنگ ما در فرهنگ غربی در ارتباط است. چنان که ما –در حالتی مانند از خودبیگانگی- خود را نیز از منظر غربی ها می بینیم. وقتی آنها می خواهند تاریخ جهان را بر اساس ادوار تاریخی خود تقسیم بندی کنند ،ما نیز خود را از این دید می بینیم. این یعنی نگاه به خود از منظر
Ethnocentrism اروپایی. البته مورد مناقشه است ،اما من معتقدم این فرآیند طی شده تاریخی است که در غرب اتفاق افتاده و نمی توان آن را به هر جامعۀ دیگری تعمیم داد.گرچه بسیاری از نظریات جامعه شناختی – معمولاً کلاسیک ها- این را مسلم گرفته اند اما ،جای کاوش فلسفی بیشتری دارد.امروزه از انواع تکثرات سخن گفته می شود که باید تکثر تاریخی را هم بدانها افزود.
در مورد پیش فرض
بهم باید گفت که این موضع گرچه هنوز طرفداران زیادی دارد.اما باید گفت تا حدود زیادی امرزه محل شک دارد.تاریخ –آنگونه که من می بینم- مانند سیلی است که جریان دارد. ما در داخل سیل چه می توانیم از آن بگوییم؟ هیچ !این موضع انفعال نیست.این “ما” هستیم که تاریخ را می سازیم. اما “ما” نه “من”.”ما” متشکل از وجدان های پراکندۀ افراد ، روابط پیچیده و تصمیمات نهایی است ،به علاوه چیز های دیگری که هیچ از آنها نمی دانیم.ما این ها را سازمان می دهیم.تا چه کارگر افتد.اما موقعیت معرفت شناختی و هستی شناختی انسان فراتاریخی نیست.اخبار(به کسره الف) از امری فراتاریخی ،کار انسان نیست.(در نظریات جامعه ناختی این را نیز می توان نقدی جدی بر نظریه تاریخ مارکس دانست که از این بعد انسجام درونی ندارد.گزاره ای را در باب تاریخ بیان می کند که مبنانی معرفت شناختی مبهمی دارد.)
مسالۀ دیگری که به نظرم می رسد این است.که برخی گفتمان ها در مطالعات فرهنگی به ما می گویند که از راه تجدد برگردید که ره به جایی نمی برد. آیا این خطرناک است؟ تنها باید پرسید این امر خطرناک اگر “حقیقت” باشد چه؟ از دیدگاه گفتمان های پست مدرنی که حقیقت را پوچ و همه چیز را برساخته می دانند به موضوع نمی نگرم ،اما اگر از این موضع هم به موضوع نگاه کنم باید بگویم که نقطۀ اصلی بحث اینجا نیست. بلکه ابتدا باید ایضاح عمیق تری صورت گیرد .”هدف در نظر ما چیست؟ یافتن راه درست تر یا رسیدن به تجدد؟”

3, دسامبر, 2007

نشست تخصصی “چالش های مطالعات فرهنگی در ایران”

Category: حواشی دانشگاه – Author: سيدمرتضي هاشمي مدني

نشست تخصصی “چالش های مطالعات فرهنگی در ایران”
یکشنبه ۱۸ /آذر /۱۳۸۶ .دانشگاه علامه طباطبائی .دانشکدۀ علوم اجتماعی.سالن ارشاد
ــــــــــــ
پ.ن ۱ :نشست مخصوص دانشجویان تحصیلات تکمیلی است.
پ.ن ۲: به پوستر دقت کنید! آن کسی که در پوستر می بینید بنده هستم : )
پ.ن ۳: طراح پوستر هم حمید جلیلی از هم کلاسی های من است.منتظر یک شمۀ دیگر هنرمندی ایشان باشید.به زودی پرده برداری می شود! : )